COĞRAFYA KONU ANLATIMI

TÜRKİYE’DE TARIM

TÜRKİYE’DE TARIM

En eski ekonomik faaliyetlerden biri olan tarım,ülkelerin gelişmişlik düzeyi ne olursa olsun toplum hayatında önemli bir yere sahiptir.İnsanların beslenmesi için gerekli gıda maddesi ve sanayi için ham madde üreten bu sektör istihdam açısından da oldukça önemlidir. Tarımsal faaliyetler; topraktan elde edilen tarım ürünlerinin yanı sıra hayvancılık,ormancılık ve balıkcılık faaliyetlerini de kapsamaktadır. Toprak örtüsü tarımsal faaliyetlerin yapıldığı en büyük ve en önemli kaynaktır. Toprağın değişik sosyo-ekonomik faaliyetler için değerlendirilmesine topraktan yararlanma denir.Bu değerlendirme şekillerine göre toprak; tarla arazileri, bağ bahçe arazileri,çayır ve mera arazileri,orman arazileri ve ürün getirmeyen araziler olmak üzere beş gruba ayrılabilir.

Türkiye’de tarımsal faaliyetleri ve verimliliği etkileyen başlıca doğal ve beşeri   faktörler, iklim, yeryüzü şekilleri, toprak ve toprağın bakımı, sulama, gübreleme, makineleşme,pazarlama ve tarımı destekleyen kuruluşlardır.

Tarım alanlarının sürülerek bir veya iki yıl dinlenmesi için boş bırakılmasına nadas denir.Sulama gibi tarımsal verimlilik üzerinde etkili olan başka bir faktörde gübrelemedir.Gübreleme yöntemi ile toprakda azalan besin maddeleri tekrar toprağa kazandırılarak verim olarak artış sağlanır.

Bitki türleri ile hayvan ırklarından daha yüksek verim elde etmek için yapılması gereken teknik çalışmalara tarımda ıslah etme denir.

Tarım makinelerinin kullanımı,toprakların zamanında işlenerek verimin arttırılması bakımından önemlidir. Tarım makinelerinin tarım alanlarını işleyecek sayıya ulaşmış olmasına tarımda  makineleşme denir.

İNTANSİF TARIM: Sulama,gübreleme,ilaçlama ve kaliteli tohum gibi uygulamalardan bilimsel yöntemlerle yararlanılan tarım metoduna denir.

EKSTANSİF TARIM: Modern tarım yöntemlerinin uygulanmadığı, geleneksel yöntemlerle yapılan tarım metoduna denir.

Bu tarım metodunda sulama,gübreleme,ilaçlama ve kaliteli tohum kullanımı gibi uygulamalar yetersiz olduğundan verim düşüktür.

BUĞDAY

  • Buğdayın un haline getirilmesi ile ekmek başta olmak üzere bulgur,makarna,irmik,bisküvi gibi çok değişik ürünler elde edilmektedir.
  • İlkbahar ve sonbahar mevsimlerinin yağışlı,yaz mevsiminin ise kurak geçtiği bölgelerde buğday tarımında önemli verim elde edilmektedir.
  • Türkiye’nin iç kesimleri ile karasal iklim özellikleri gösteren step bölgelerde buğday tarımı yaygın olarak yapılmaktadır.
  • Konya, Ankara, Diyarbakır, Şanlıurfa, Adana, Tekirdağ, Yozgat, Sivas ve Mardin buğday üretiminde ön plandadır.

ARPA

  • Buğdayda sonra en çok yetiştirilen tarım ürünüdür.
  • Yetişme tarzı olarak buğdaya benzeyen arpa sıcak ve soğuğa daha dayanaklıdır.
  • Arpa unundan ekmek, irmik, çorba ve hamur işleri yapılmaktadır.
  • Günümüzde arpa en çok hayvan yemi ve bira üretiminde kullanılmaktadır.
  • Arpa üretiminde önde gelen iller Konya, Ankara, Şanlıurfa, Kırşehir, Afyon, Kayseri’ dir.

MISIR

  • Beslenmenin yanı sıra hayvan yemi ve endüstride ham madde olarak kullanılmaktadır.
  • Mısırın sap ve yapraklarından hayvan yemi üretimi, kağıt yapımında kullanılmaktadır.
  • Nemli ve ılıman iklim bölgelerinin bitkisi olan mısırın sulu tarım yöntemi ile de yetiştirilmesinden dolayı ekim alanı genişlemiştir.
  • Türkiye’ de önceleri Karadeniz, Marmara, Ege ve Akdeniz kıyılarında önemli ölçüde birinci ürün olarak ekimi yapılan mısır: son yıllarda Çukurova, Amik Ovası, Güneydoğu ve Kıyı Ege’ de ikincil ürün olarak yetiştirilmektedir.

ÇELTİK

  • Yüksek sıcaklık ve bol su isteği olan bir bitkidir.
  • Ortalama sıcaklıkların 20–25 ºC arasında olduğu yerler bu ürünün yetişmesi için en uygun alanlardır.
  • Çeltik, su içinde çimlenir ve ekiminden hasat dönemine kadar su içinde yetişir.
  • Türkiye’de çeltik tarımı, akarsu boyları ile vadi tabanlarında yoğunlaşmıştır.
  • Türkiye, çeltik ve pirinç ithal eden bir ülke olmasına rağmen özellikle 2000 yılından sonra yapılan bazı çalışmalarla üretimde ciddi artışlar sağlanmıştır. Bunlar; uygulamaya konulan tarımsal politikalar ve yapılan desteklemeler, kaliteli ve yüksek verimli çeşitlerin kullanılması, çeltik yetiştirme tekniğine yönelik uygulamaların iyileştirilmesi ve üreticinin modern tarım yöntemlerini kullanması şeklinde sıralanabilir.

TÜTÜN

  • Yeni Dünya ürünü olup Coğrafi Keşifler sonrası Eski Dünya ülkelerine yayılmıştır.
  • Osmanlı Devleti’nde ilk defa tütün tarımı 1687 yılında Makedonya’da yapılmıştır.
  • Türkiye’de uzun yıllar boyunca geniş bir alanda tütün tarımı yapılmaktaydı.Ancak devlet,kalitesiz tütün üretimini engellemek amacıyla ekim alanlarını sınırlandırdı ve kalitesiz tütün alımı yapmadı.Özellikle 2001-2001 yıllında üretilen 80 bin ton civarı tütünün yaklaşık 62 bin tonu Manisa,Denizli,Adıyaman,Uşak ve Samsun illerine aittir.

PAMUK

  • İşlenmesi yönüyle çırçır sanayisinin,lifi ile tekstil sanayisinin,çekirdeği ile yağ ve yem sanayisinin,linteri ile de kağıt sanayisinin ham maddesi olması açısından önemli bir üründür.
  • Pamuk çekirdeğinden elde edilen yağ,petrole alternatif olan ve günden güne artan biodizel üretiminde ham madde olarak kullanılmaktadır.Bunların yanı sıra nüfus artısı ve yaşam standardının yükselmesi,pamuğa olan talebi de artırmaktadır.
  • Türkiye’de Güneydoğu Anadolu Projesi sayesinde Şanlıurfa,pamuk üretiminde uzun yıllar ilk sırada yer alan Çukurova’dan birinciliği almış durumdadır.

AYÇİÇEĞİ

  • Ülkemizin en önemli yağ bitkilerinden olup çoğunlukla yağlık olarak yetiştirilmektedir.
  • Hemen hemen her bölgede yetişebilen bu ürün, tanelerinin içerdiği kaliteli ve yüksek orandaki yağ açısından önemlidir.
  • Ayçiçeği, Türkiye’de yağlı tohumlu bitkiler içerisinde ekim alanı ve üretimi bakımından birinci sırayı almakta ve bitkisel yağ tüketiminin
    yaklaşık %50`sini karşılamaktadır.

ZEYTİN

  • Akdeniz ikliminde yetişebilen en önemli tarım ürünlerinden biridir.
  • Ana yurdu Doğu Akdeniz kıyıları olan bu ürün, hem sofralık hem de yağlık olarak üretilmektedir.
  • Son yıllarda dünyada sağlıklı ve dengeli beslenme alışkanlıklarının yanında uzun yaşama olan ilginin daha da artması, zeytin ve zeytinyağı tüketimini artırmıştır.

FINDIK

  • Türkiye’nin dünyada söz sahibi olduğu ürünlerin başında gelmektedir.
  • Yetişme şartları, Karadeniz ikliminin özelliklerine uyum sağlamıştır.
  • Fındık; başta Ordu, Giresun, Sakarya, Düzce, Samsun ve Trabzon olmak üzere Karadeniz’e kıyısı olan birçok ilde yetiştirilmektedir.
  • Bu ürün; yemiş olarak tüketilmesinin yanında pastacılık, helvacılık, tatlıcılık özellikle de çikolata endüstrisinde yaygın olarak kullanılmaktadır.

YER FISTIĞI

  • Çerezlik tüketimde, yağı bisküvi, pasta, gevrek, şekerleme yapımında; küspesi hayvan yemi olarak veya suni tahta yapımında kullanılmaktadır.
  • Bu ürün; Adana, Osmaniye, Şırnak, Antalya, Aydın ve Kahramanmaraş’da yaygın şekilde yetiştirilir.

 

Hayvansal üretim; beslenmenin yanı sıra bazı bitkisel ve yan ürünlerin değerlendirilmesi, sanayiye ham madde sağlanması açısından da önemlidir. Türkiye’de hayvancılık, tarım sektörü içinde önemli bir yere sahiptir. Türkiye, tür ve ırklarına göre hayvan sayısı bakımından zengin bir ülkedir. Kasaplık kesimlerin az veya çok oluşuna göre bu sayı yıl içinde azalıp çoğalabilmektedir.

Hayvansal üretimin daha verimli hâle gelebilmesi için mera hayvancılığından ahır hayvancılığına geçilmelidir. Meralarda otlatılan hayvanların ahır veya ağıllarda kaba yemle beslenmesine mera (otlak) hayvancılığı denir.

Ahırlarda genellikle yapay yemlerin kullanılmasıyla yürütülen hayvancılık faaliyetine de besi hayvancılığı denir.

Eti ve yumurtası için beslenen tavuk, hindi, kaz, ördek gibi kanatlı hayvanlar kümes hayvanları olarak adlandırılır.

Bolu, Sakarya, Balıkesir ve Manisa tavuk yetiştiriciliğinin en fazla olduğu yerlerdir.

Genellikle yardımcı bir tarım kolu olan ipek böcekçiliği, dut ağacının bulunduğu her yerde yapılabilir.

Diyarbakır, Şanlıurfa, Antalya ve Bursa ipek böcekçiliğinin en fazla yapıldığı yerlerdir.

Arıcılık, bal ve bal mumu üretmek amacıyla Türkiye’nin çoğu yerinde yapılmaktadır. Farklı iklim tiplerinin görüldüğü Türkiye, zengin ve çeşitlilik gösteren bitki örtüsüne sahiptir. Arıcılık faaliyetleri sonucu; bal, bal mumu, arı sütü, arı zehiri, polen, propolis gibi sağlık ve beslenme açısından son derece değerli ürünler elde edilmektedir.

Kars, Bitlis, Hakkâri, Rize, Ordu, Ankara, Muğla, Erzurum ve Konya arıcılık faaliyetleri sonucu üretilen ballarıyla ülke genelinde ön plana çıkan illerdir.

Akarsu, tatlı su gölleri ve baraj göllerinde yapılan balıkçılık faaliyetlerine tatlı su balıkçılığı denir. Türkiye’de Eğirdir, Beyşehir, Çıldır, İznik ve Uluabat göllerinin sularının tatlı olmasından dolayı kerevit, inci kefali, sazan gibi balıklar avlanabilmektedir. Özel olarak düzenlenmiş havuzlarda bilimsel yöntemlerle ve ticari  amaçla balık üretme işlemine de kültür balıkçılığı denir.

 

 

Bir cevap yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir