COĞRAFYA KONU ANLATIMI

TÜRKİYE DE YERLEŞMELERİN DAĞILIŞINI ETKİLEYEN FAKTÖRLER

TÜRKİYE DE YERLEŞMELERİN DAĞILIŞINI ETKİLEYEN FAKTÖRLER

Türkiye’de nüfusun ve yerleşmelerin böylesine düzensiz şekilde dağılışında rol oynayan faktörler doğal (fiziki) faktörler ve beşerî faktörler olmak üzere ikiye ayrılır:

1. DOĞAL (FİZİKİ) FAKTÖRLER

a. Yeryüzü Şekilleri:Dağların uzanış doğrultusunu,eğim, bakı ve yükselti gibi faktörler nüfus dağılışında etkili olmaktadır.

b. İklim: Tarım, hayvancılık ve turizm gibi ekonomik etkinliklerde iklim oldukça önemlidir.Örneğin Türkiye’de kış mevsiminin ılık ve yağışlı geçtiği yerler nüfusun fazla olduğu yerlerdir. Nüfusumuzun önemli bir kısmı, iklim koşullarının elverişli olduğu kıyılarda toplanmıştır. Buralar aynı zamanda verimli toprakların da bulunduğu alanlardır.

c. Su Kaynakları: Su yaşam için vazgeçilmez bir unsur olduğundan, içme ve kullanma suyunun bulunduğu alanlar nüfus yoğunluğunun arttığı yerlerdir. Yağış miktarının az olduğu iç kesimlerde köy yerleşmelerinin büyük bir kısmı, akarsu kenarlarında ya da dağ eteklerindeki su kaynaklarının etrafına toplanmıştır.
ç. Toprak Özellikleri: Ülkemizde elverişli iklim koşullarına sahip ve verimli toprakların bulunduğu alanlar sık nüfuslanmıştır. Kıyı kesimlerindeki verimli düzlükler ile akarsuların denize döküldüğü alanlarda oluşturduğu delta ovaları nüfusun sık olduğu yerlerdir. Çukurova, Bafra, Çarşamba, Gediz, Küçük Menderes ve Büyük Menderes ovaları bu tür yerlerdendir.

2. BEŞERÎ FAKTÖRLER
a. Ekonomik Faaliyetler: Ülkemizde nüfus dağılışının farklılık göstermesinde sanayi, ticaret, tarım, hayvancılık, ormancılık, balıkçılık gibi ekonomik faaliyetlerin etkisi büyüktür. Sanayi ve ticaret faaliyetlerinin yoğun olduğu yerlerde iş imkânları fazla olduğu için nüfus yoğunluğu fazladır. İstanbul, İzmit, Adapazarı, Adana, Bursa ile son yıllarda Denizli, Kayseri, Gaziantep gibi merkezlerin sanayi ve ticaret faaliyetleri fazla olduğu için nüfusları hızla artmıştır.

b. Ulaşım: Bir yerleşim biriminin gelişmesinde etkili faktörlerden biri de ulaşım koşullarıdır. Önemli ulaşım ağları üzerinde bulunan yerleşim birimlerinde nüfus hızlı bir şekilde artar. Ulaşım ağlarına uzak kalmış, önemli yol güzergâhları üzerinde bulunmayan yerleşmelerin nüfusu ise genellikle
azdır ve yavaş artış gösterir.

c. İç ve Dış Göçler: Nüfus yoğunluklarının farklılık göstermesinde diğer bir etken göçlerdir. Ülkemizde tarım alanlarının sınırlı olduğu ve iş imkânlarının gelişmediği yerler genellikle az nüfuslanmıştır. Özellikle 1950’li yıllarla birlikte tarımda makineleşmenin ve ulaşım koşullarının gelişmesinin de etkisiyle
ülke içinde yoğun bir göç dalgası başlamıştır. Bu durum da nüfusun dengesiz dağılmasında önemli bir etkendir.

 

One Reply to “TÜRKİYE DE YERLEŞMELERİN DAĞILIŞINI ETKİLEYEN FAKTÖRLER

Bir cevap yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir