COĞRAFYA KONU ANLATIMI

METEOROLOJİ KÖKENLİ EKSTREM DOĞA OLAYLARI

METEOROLOJİ KÖKENLİ EKSTREM DOĞA OLAYLARI

Meteoroloji Kökenli;Ekstrem Sıcaklıklar ,Fırtınalar Kasırgalar,Şiddetli Yağışlar,Sel ve Taşkınlar,Kuraklık.

EKSTREM SICAKLIKLAR

  • Sıra dışı yüksek ya da düşük sıcaklıklar aha çok orta kuşakta etkili olmaktadır.
  • Sıcaklıkların ortalama maksimum sıcaklıklardan 3 ila 5 derece daha fazla olması ve bunun 5 gün ya da daha uzun süre devam etmesine sıcakların altına düşmesi ve bir süre devam etmesine de soğuk hava dalgası denir.
  • 2003 yılında Avrupa’da uzun süre devam eden sıcak hava dalgasında Fransa,İspanya,İtalya,Portekiz,Belçika,Hollanda ve İngiltere’de özellikle kronik rahatsızlığı olanlar ve yaşlı insanlar başta olmak üzere ölümle yaşanmıştır.
  • 2012 yılında Orta ve Doğu Avrupa’da yaşanan soğuk hava dalgasında ulaşım aksamış,göller ve nehirler donmuş,enerji tüketimi artmış,yaklaşık 6000’e yakın insan yaşamını yitirmiştir.

FIRTINALAR VE TROPİKAL RÜZGARLAR

  • Saatteki hızı 70-120 km arasında değişen güçlü rüzgarlara fırtına denir.Şiddetli rüzgarların şimsek,yıldırım,yağmur,dolu ile birlikte görülmesine ise boran denir.
  • Zeminin aşırı soğuk olduğu aralarda şiddetli rüzgarla birlikte yağan yağmurun yüzeye düşüp buz tutmasıyla buz fırtınaları oluşur.
  • 27 Temmuz 2017’de İstanbul’da oluşan boran sonucu caddeler,sokaklar,metro istasyonları,alt geçitler,tüneller,evler,iş yerleri sular altında kalmış;minareler,ağaçlar devrilmiş;dolu yağışı araçlara zarar vermiş ve büyük boyutta maddi hasar meydana gelmiştir.
  • 2014’te Slovenya’da oluşan buz fırtınasında zemin,bir kaç cm kalınlığında buzla örtülmüş,enerji nakil hatlarında kopmalar oluşmuş,araç yakınları donmuş,arabaların üstü buz tabakasıyla örtülmüştür.
  • Sıcak kuşakta yaklaşık 5 derece ile 30 derece enlemleri arasında görülen,ani ve büyük basınç farklarına bağlı olarak oluşan,saatte 120 km üstüne çıkan şiddetli rüzgarlar tropikal rüzgarlar (tropikal siklonlar) ‘dır.
  • Genelde kümülonimbüs bulutları içinde oluşan ve yeryüzüne kadar uzanan sarmal hava hareketlerine hortum denir.

ŞİDDETLİ YAĞIŞLAR-SEL VE TAŞKINLAR 

  • Dünya’nın en yağışlı iklim bölgeleri ekvatorol,muson ve ılıman okyanusal iklimim görüldüğü yerlerdir.
  • Dünya’nın en yağışlı merkezleri ise sırasıyla Hindistan’da yer alan Masinram ve Çerapunçi’dir. Bu merkezler yılda yaklaşık 12000 mm yağış alır.
  • Yağış miktarında görülen uç değerler sel ve taşkınların temel sebepleri arasındadır. Sel ve taşkınlar dünyada en fazla can ve mal kaybına sebep olan doğal afetlerdir.
  • 1933’de Çin’de yaşanan sel ve taşkın afeti,tarihtekien büyük afetlerden biridir.
  • Aşırı yağışlar sonucunda Sarı Nehir çevresinde 2 milyona yakın insan yaşamını yitirmiştir.
  • 9 Eylül 2009’da İstanbul’da yaşanan sel afetinde metrekareye yaklaşık 90 kg yağış düşmüş 31 kişi yaşamını yitirmiştir.
  • Cumhuriyet Dönemi’nin en büyük sel afetlerinden biri Ankara’da 1957’de yaşanmıştır.300’den fazla insanın yaşamını yitirdiği afette yüzlerce ev ve iş yerleri sular atında kalmıştır.
  • Yağış türlerinden biri de kar yağışları’dır.
  • Kar yağışları da zaman zaman uç değerlerde oluşarak can ve mal kayıplarına yol açabilir.
  • İstanbul’da görülen en şiddetli kar yağışlarından biri 1987 Mart ayında yaşanmıştır.Yaklaşık 5 gün süren kar yağışında kar kalınlığı bazı alanlarda bir metreyi geçmiş,ulaşımda aksamalar yaşanmıştır.
  • İstanbul en sert kışlarından birini de 1929’da yaşamıştır.Kar yağışları bir ayı aşan bir süre devam etmiş ve kar kalınlığı 4 metreye kadar çıkmıştır.

KURAKLIK

  • Kuraklık; aşırı sıcaklar,yağışların uzun süre yetersiz kalması ve bilinçsiz su tüketimi sonucu ortaya çıkan bir doğal afettir.Meteorolojik,tarımsal ve hidrolojik kuraklık olmak üzere sınıflandırılır.Çok yavaş gelişen ve tahmini çok zor olan bir afettir.
  • Kuzey Afrika’da Sahra Çölü ile savan iklim bölgesi arasında kalan bölge Sahel Bölgesi olarak bilinir ve dünyada kuraklığın en şiddetli yaşandığı yerlerdendir. Senegal,Mali,Nijer, Çad, Sudan, Burkina, Faso, Nijerya, Moriyanya, Etiyopya, Eritre, Sahel Bölgesi’nde yer alır.

Kuraklık Sonucunda

  • Tarımsal ve hayvansal üretim azalır,
  • Beslenme yetersizliği ve kıtlık yaşanır,
  • Yer altı ve yer üstü suları kurur,
  • Erozyon artar,
  • Biyoçeşitlilik azalır,
  • Salgın hastalıkları artar,
  • Ağaç hastalıkları artar,
  • Böcek istilaları artar,
  • Kuraklığa bağlı kitlesel göçler artar,
  • Hidroelektrik üretimi düşer,
  • Yoksulluk ve göç artar,

 

Bir cevap yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir