COĞRAFYA KONU ANLATIMI

DÜNYA TİCARETİ VE TİCARET BÖLGELERİ

DÜNYA TİCARETİ VE TİCARET BÖLGELERİ

Geçmişten günümüze ticaret; insanların ekonomik,kültürel, sosyal ve siyasi etkileşimlerine katkıda bulunan önemli bir olgudur.Ticaret kişi ya da toplumların kazanç sağlamak amacıyla bir yerden bir yere taşıdıkları her türlü ham ya da işlenmiş mal,hizmet,yiyecek içecek gibi şeylerin alım satımını ve değiş tokuşunu kapsayan ekonomik bir etkinliktir.

  • Neolitik Çağ’da başlayan tarımsal faaliyetler ile Kalkolitik Çağ’da artan alet veya eşya yapımı,beraberinde üretim fazlasını ve ticari faaliyetleri getirmiştir.
  • Ticaretteki en büyük değişim Sanayi Devrimi’yle birlikte gerçekleşmiştir.Buhar gücüyle çalışan makinelerin icadıyla seri üretime geçilmiş ve ticaret hızlanmıştır.
  • Ulaşım sistemlerindeki gelişmelerle küresel ticaret hacmi artmıştır.
  • Ticareti artıran en önemli faktörlerden biri de nüfus artışıdır.İhtiyaçların artması  ve çeşitlenmesi ürün miktarını ve çeşitliliğini büyük ölçüde artırmıştır.
  • Teknoloji ve iletişim araçlarındaki hızlı gelişim ülkeler arası etkileşimi ve küresel ticareti hızlandırmıştır. Küreselleşmenin artmasıyla üreticiler için dünyanın tamamı ortak pazar haline gelmiştir.
  • Ekonomik küreselleşme;ülkeler arasındaki gümrük ve kota engellerinin kaldırılması para ve ürünlerin ülkeler arasında daha kolay hareket etmesi hız kazanmıştır.

TİCARETİN GELİŞİM

Eski çağlarda insanlar,üretim faaliyetlerine başladıklarında ellerindeki ihtiyaç fazlası ürünleri gereksinim duydukları başka ürünlerle değiş tokuş ederek ticaretin başlamasını sağlamışlardır.Paranın icadıyla ticari faaliyetler bambaşka bir boyut kazanmıştır. Ticaretteki en büyük değişim.Batı Avrupa’da Sanayi Devrimi’nden sonra gerçekleşmiştir.Buhar gücüyle çalışan makinelerin icadıyla seri üretime geçilmiştir.Üretimdeki artışın bir sonucu olarak ulaşım da gelişmiştir.Üretilen her türlü ürünün tüketiciyle buluşması;kara,hava,demir ve deniz yollarındaki hızlı ve güvenli taşımacılıkla sağlanmıştır.

KÜRESEL TİCARET

  • Küresel ticaretin üç önemli elamanı ham madde,üretim ve pazardır.
  • Dünyada hiç bir ülke tamamıyla kendine yetecek düzeyde değildir.Ham madde ya da sanayi ve hizmet ürünlerine ihtiyaç duyar.Bu da küresel ticareti doğurmuştur.
  • Dünya’da genel olarak bu üç unsurun yoğunlaştığı bölgeler farklılık göstermektedir.

HAM MADDE

  • Petrol,doğal gaz,kömür,madenler
  • Tarım ürünleri
  • Hayvancılık ürünleri
  • Ormancılık ürünleri

ÜRETİM

  • Sanayi ürünleri
  • Enerji ürünleri
  • Hizmet üretimi

PAZAR

  • Yoğun nüfuslu olanlar
  • Gelişmiş ülkeler

HAM MADDE BÖLGELERİ

  • Petrol; Orta Doğu,Rusya,Afrika,Kuzey ve Güney Amerika başlıca petrol bölgeleridir.
  • Doğal gaz;Dünyadaki doğal gazın büyük bölümü Rusya,Orta Doğu ve K.Amerika’dadır.
  • Kömür;ABD,Rusya,Avustralya,Çin,Hindistan,Almanya,Ukrayna’da kömür fazladır.
  • ABD,Çin,Rusya,Fransa,Kanada önemli tarımsal ham madde bölgeleridir.
  • Buğday;Çin,Hindistan,ABD,Rusya
  • Mısır;ABD,Çin,Brezilya,Arjantin
  • Kahve;Brezilya,Vietnam,Kolombiya,Endonezya
  • Çay;Çin,Hindistan,Kenya, Sri Lanka, Türkiye
  • Prinç;Çin,Hindistan,Endonezya,Bangladeş
  • Pamuk;Çin,Hindistan,ABD,Pakistan,Brezilya
  • Büyükbaş Hayvancılık;Hindistan,Çin,ABD,Arjantin,Brezilya,Kuzeybatı Avrupa
  • Küçükbaş Hayvancılık;Çin,Avustralya,G.Afrika Cumhuriyeti,Yeni Zelanda
  • Balıkcılık;ABD,Japonya,Kanada,Norveç,İngiltere,Çin,Peru
  • Ormancılık;Kanada,ABD,Rusya,İskandinav ülkeleri,Brezilya,Endonezya,Çin

ÜRETİM BÖLGELERİ

  • Sanayi Üretim Bölgeleri;Batı Avrupa,Kuzey Amerika,Doğu ve Güneydoğu Asya, (Japonya,Çin,G.Kore), Rusya ve Ukrayna
  • Enerji Üretim Bölgeleri;Orta Doğu,Kuzey Amerika,Rusya ve Doğu Asya
  • Hizmet Üretim Bölgeleri;Avrupa,ABD,Doğu ve Güneydoğu Asya

PAZAR BÖLGELERİ

  • Günümüzde en önemli pazar alanları nüfusun yoğun olduğu alanlar ile gelişmişliğin normal düzeyin üzerinde olduğu alanlardır.
  • Avrupa,ABD,Doğu ve Güneydoğu Asya önemli tüketim bölgeleridir.

DÜNYA TİCARET BÖLGELERİ

  • Ticaret Bölgeleri,dünyada ekonomik gücü elinde bulunduran ülkelerden oluşur.
  • Dünya ticaretinin %87’si Avrupa,Asya ve Kuzey Amerika ülkeleri tarafından gerçekleştirilir.Bunun sebepleri arasında ileri derecede sanayileşmiş ülkeler ile nüfus yoğunluğunun fazla olduğu ülkelerin bu bölgelerde bulunması gösterilebilir.
  • Avrupa Birliği
  • Kuzey Amerika Serbest Bölgesi
  • Güney Ortak Pazarı
  • Uzak Doğu Ticaret Bölgesi

AVRUPA BİRLİĞİ (AB)

  • 1951’de Avrupa Kömür ve Çelik Topluluğu olarak kurulan;1994’te Avrupa Birliği adını alan örgüt dünyanın en büyük siyasi ve ekonomik örgütlenmesidir.
  • Dünya mal ihracatında %15,2’lik bir orana sahip olan AB,dünya ithalındaki %14,7’lik oran ve 500 milyonu geçen nüfusu ile aynı zamanda önemli bir pazar alanıdır.
  • Gelişmiş sanayisi ve geniş üretim hacmi ile otomotiv,makine,demir-çelik,elektronik ilaç ve daha çok alanda ürettiği ürünleri dünya pazarına sunar.
  • Ticari faaliyetlerde kolaylaştırıcı mevzuat yapısı,yüksek gelire sahip tüketici nüfusu,çok farklı sektörlerde geniş ithalat hacmi ve gelişmiş ulaşım ağı ile AB,dünyadaki tüm ihracatçılar için çok önemli bir pazar alanıdır.

KUZEY AMERİKA SERBEST BÖLGESİ (NAFTA)

  • 19944’te ABD,Kanada ve Meksika tarafından vergilerde kolaylık,ticaret hacmini artırma,üye ülkelerde yeni yatırımlar,şirketlerin haklarını koruma ve ekonomik istikrarın sağlanması gibi hedeflerle kurulmuş ticari bir örgüttür.
  • Kuruluşundan sonra üye ülkelerin toplam ticaret hacmini %75 oranında  artırmıştır.
  • ABD’de ekonomisine zarar verdiği gerekçesiyle son yıllarda NAFTA’yı bitirip onun yerine komşu ülkelerle ikili serbest ticaret antlaşmaları yapmak istemektedir.

GÜNEY ORTAK PAZARI (MERCOSUR)

  • Brezilya,Arjantin,Paraguay ve Uruguay’ın kurucu devlet olduğu,Şili,Bolivya,Ekvador, Peru ve Kolombiya’nın ortak üye olarak katıldığı.Güney Amerika ülkeleri arasında serbest ticaret ve gümrük birliğini içeren ticari bir ortalıktır.
  • Ekonomik hacmi ile AB ve NAFTA’dan sonra en büyük bölgesel ticari ortalıktır.
  • MERCOSUR,yalnız üye ülkelerle değil  bölgesel ve küresel ticari bloklarla ve diğer dünya ülkeleriyle de ekonomik iş birliği yapar.

UZAK DOĞU TİCARET BÖLGESİ

  • Çin ve Japonya başta olmak üzere ‘Asya kaplanları’olarak bilinen Tavyan,Singapur,Hong Kong ve Güney Kore dünya ticaretinde önemli paya sahip ülkelerdir.
  • Sahip olduğu yüksek teknolojisi ile Japonya ve ucuz iş gücü ile dünyanın en önemli üretim merkezi haline gelen Çin,dünyada ticaret hacmi ve ekonomisi en hızlı büyüyen ülkeler arasında olmuştur.

 

Bir cevap yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir