COĞRAFYA KONU ANLATIMI

COĞRAFYA BİLİMİNİN GELİŞİMİ

COĞRAFYA BİLİMİNİN GELİŞİMİ

İLK ÇAĞ’DA COĞRAFYA

Avcılık ve toplayıcılıkla uğraşan ilk insanların hayatlarını devam ettirebilmeleri için gerekli olan kaynakların neler olduğu ve bu kaynakların nerede bulunduğu bilmeleri gerekiyordu.Bu nedenle coğrafya,insanlık tarihi ile ortaya çıkan ilk bilimlerdendir. İlk çağlarda coğrafya, basit gözlemler,harita çizimleri,yeryüzünün tavsiri ve ölçümlerle açıklanmıştır. Coğrafya sözcüğünü tarihte ilk kez Eratosthenes kullanmıştır. Bu dönemde coğrafyanın gelişimine katkı sağlayan diğer bilim adamları; Heredot,Platon,Aristo,Strabon ve Bastlamyus’tur.

ORTA ÇAĞ’DA COĞRAFYA

Orta Çağ Avrupası’nda diğer bilimlerde de olduğu gibi coğrafya, kilisenin
baskısı ile uzun bir duraklama dönemine girmiştir. Bu dönemde coğrafya bilim mirasına katkı
sunmayı, İslam coğrafyacıları üstlenmiştir. Müslüman bilim insanları; Kıblenin, dinî günlerin ve namaz vakitlerinin doğru tespit edilebilmesi için uzun yıllar Güneş ve Ay’ın değişen durumlarını gözlemlemeye ihtiyaç duymuşlardır. Bu nedenle İslam dünyasında coğrafyaya duyulan ilgi fazla olmuştur. İlk Çağ’da Batı’da verilen eserleri temel alan Müslüman bilim insanları, rasathane gözlemleri sonucunda Dünya’nın şekli, boyutu, hareketleri, eksen eğikliği, enlem ve boylamların hesaplanması gibi birçok farklı alanda çalışma yapmışlardır. Ayrıca Hac ve umre amacıyla Mekke ve Medine’ye yapılacak ziyaretlerde kullanılacak yol güzergâhlarıyla ilgili bilgi sahibi olma isteği, İslam Dünyası’nda coğrafyanın gelişmesinde etkili olmuştur. Harezmi, Makdisi, İbn Hurdazbih, Mesudi, İbni Sina, İbn Battuta ve Biruni bu dönemde öne çıkan bilim insanlarıdır. Kaşgarlı Mahmut tarafından hazırlanan ” DİVANÜ LÜGATİ’T -TÜRK” adlı eser önemli bilgiler içerdiği için etkili bir coğrafi araştırma kaynağı olarak kabul edilir.

YENİ ÇAĞ’DA  COĞRAFYA

 15.yüzyılın başından beri Rönesans hareketleriyle dini inançları yayma ve yeni kaynaklar bulma arzusuyla keşifler dönemi başlamıştır. Kristof Kolomb’un Amerika kıtasını keşfetmesi, Bartholomeu Dias’ın Ümit Burnu’nu bulması, Vasco De Gama’nın Hint okyanusu ve Hindistan’a ulaşması coğrafyadaki önemli gelişmmelerdendir. Osmanlı sınırlarında yaşayan Piri Reis, Evliya Çelebi yaptıkları seyahatler ve ortaya koydukları eserler ile coğrafyanın gelişimine büyük katkı sağlamışlardır.

Osmanlıdaki en önemli coğrafi eserlerden biri de seyahatnamelerdir. Kâtip Çelebi’nin kıtalar, ülkeler,Dünya’nın şekli, bitkiler vb. konulara yer verdiği “Cihannüma” (Dünya’nın Aynası) ve Evliya Çelebi’nin 40 yıldan fazla süren seyahatlerindeki gözlemlerini aktardığı “Seyahatname”si bu alanda en önemli eserlerdir.Bunların dışında Piri Reis’in “Kitab-ı Bahriye”si de tanınmış bir eserdir.

YAKIN ÇAĞDA COĞRAFYA

Bu çağın en önemli yapılan gezilerin fiziki ve beşeri unsurlardaki farklılıkları açıklamak için bilimsel amaçlı olmasıdır.Günümüzdeki modern coğrafi görüşün temelleri 19. yüzyıl başlarında Alman coğrafyacılar tarafından atılmıştır. Bunlar, fiziki coğrafyanın
kurucusu kabul edilen Alexander von Humboldt (Aleksandır van Hambolt), beşerî coğrafyanın kurucularından Carl Ritter(KarlRite) ve beşerî coğrafyanın bir başka önemli ismi Friedrich Ratzel’dir.(Firedrik Ratze). Bu kişiler insan-doğa etkileşimini coğrafyanın odak
noktasına koymuşlardır.

Bir cevap yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir